Në vitin 2024, bankat në Maqedoninë e Veriut kanë shfaqur gatishmëri më të madhe për të dhënë kredi, duke shënuar një rikthim të fuqishëm të kreditimit për sektorin jofinanciar. Rritja e theksuar e huadhënies është fokusuar kryesisht tek ndërmarrjet e mëdha, ndërsa mikrondërmarrjet dhe amvisëritë vazhdojnë të përballen me pengesa në qasje financiare.
Të analizuara sipas bankave individuale, nga Banka Popullore thonë se njëmbëdhjetë nga dymbëdhjetë banka shënuan rritje të kreditimit, dhe rritja rrjedh kryesisht nga kreditimi më i lartë nga bankat e mëdha.
“Kreditimi për sektorin jofinanciar shënoi rritje të përshpejtuar gjatë vitit 2024, duke arritur shkallën më të lartë që nga gjysma e dytë e vitit 2009. Në fund të vitit 2024, totali i kredive për sektorin jofinanciar u rrit me 49.365 milionë denarë ose 11.2 për qind krahasuar me vitin 2023. Kreditimi për bizneset dhe familjet u rrit, ku rreth 60 për qind e rritjes i atribuohet rritjes së kreditimit për bizneset”, thuhet në raportin e Bankës Popullore.
Advertisement
Tendenca pozitive është përforcuar edhe nga rritja e kredive të sapomiratuara, duke reflektuar një kërkesë më të lartë nga bizneset dhe familjet. Në raport thuhet se vëllimi i kredive të sapomiratuara për sektorin jofinanciar në vitin 2024 është 10.2 për qind më i lartë dhe është në përputhje me rritjen e totalit të kredive. Sipas sektorëve, pati një rritje të dukshme të kredive të miratuara rishtazi për ndërmarrjet me 11.7 për qind dhe për familjet me 8 për qind. Ndërsa, rritja më e theksuar vërehet në sektorin e korporatave, ku disa industri kanë përjetuar zgjerim dyshifror. “Kreditimi i korporatave u përshpejtua ndjeshëm gjatë vitit 2024 dhe tejkaloi normat e larta vjetore të rritjes së viteve 2021 dhe 2022.
Që nga 31 dhjetori 2024, totali i kredive të korporatave ishte më i lartë me 29.342 milionë denarë ose 13.9 për qind krahasuar me fundin e vitit 2023. Rritja është për shkak të rritjes së lartë dyshifrore në disa sektorë, përkatësisht: sektori i energjisë me 53.2 për qind, aktivitetet profesionale, shkencore dhe teknike me 23 për qind, industria përpunuese me 13.4 për qind, bujqësia me 11.8 për qind, sektori i ndërtimit me 10.7 për qind, sektori i hotelerisë me 10.7 për qind”, tregon raporti i Bankës.
Advertisement
Kushtet për marrjen e kredive janë përmirësuar edhe për shkak të faktorëve të favorshëm ekonomikë, që kanë ndikuar në uljen e normave të interesit dhe rritjen e kërkesës. Bankierët tregojnë se këto ndryshime janë rezultat i lehtësimit të kushteve të kreditimit, pra për shkak të një uljeje të normave të interesit dhe një rritjeje të kërkesës për kredi. Sipas pritjeve për tremujorin e parë të vitit 2025, ky trend pritet të vazhdojë, me theks të veçantë tek kreditimi i kompanive të mëdha. “Pritjet për tremujorin e parë të vitit 2025 janë që kushtet e kreditimit do të lehtësohen në mënyrë të moderuar dhe kërkesa do të rritet.
Në strukturën e kredive sipas madhësisë së kompanisë, pjesa e kredive për ndërmarrjet e mëdha po forcohet. Megjithatë, kreditë për mikrondërmarrjet vazhdojnë të jenë më pak të përfaqësuara në portofolet e kredive të bankave. Pjesa më e lartë e kredive për ndërmarrjet më të mëdha është për shkak të shumave më të mëdha të kredive të miratuara për to, dhe pjesërisht për shkak të rezervave të bankave në lidhje me kreditimin e ndërmarrjeve më të vogla”, shpjegon raporti.
Ndërsa, sa i përket aktivitetit të klientëve, raporti sqaron se pjesa më e madhe e kredive është për kompanitë në sektorin industrial me 35.3 për qind, tregtinë me shumicë dhe pakicë 26.2 për qind, dhe pjesa e kredive në ndërtim është gjithashtu e konsiderueshme me 19.4 për qind.
Në anën tjetër, kreditimi i familjeve vazhdon të rritet, por me një ritëm më të moderuar krahasuar me sektorin e biznesit. Gjithashtu, theksohet se edhe kreditimi për familjet do të shohë rritje të përshpejtuar në vitin 2024, por kjo nuk është aq e theksuar sa në rastin e ndërmarrjeve. “Kreditë totale të familjeve në fund të vitit 2024 u rritën me 20.288 milionë denarë ose nëntë për qind në bazë vjetore. Sipas strukturës valutore të kredive, rritja është veçanërisht e theksuar te kreditë në denarë, rritja e të cilave përbën 93 për qind të rritjes totale të kredive.
Në fund të vitit 2024, kreditë afatgjata u rritën me 39.424 milionë denarë, ose 10.9 për qind, ndërsa kreditë afatshkurtra u rritën me 9.422 milionë denarë, ose 14.3 për qind. Në strukturën e maturimit të kredive, kreditë afatgjata kanë pjesëmarrjen më të madhe prej 84 për qind, të cilat shënuan një rënie të lehtë për shkak të rritjes së pjesëmarrjes së kredive afatshkurtra prej 15.7 për qind”, shpjegon raporti i Bankës Popullore.