Pas shtrenjtimit të fortë të derivateve këtë javë, lëvizjet e bursave botërore aktualisht tregojnë drejtim të kundërt – nëse deri në fund të tregtimit të sotëm nuk ndodh ndonjë tronditje gjeopolitike e re, të hënën Komisioni Rregullator për Energjetikë ka bazë të marrë vendim për ulje të çmimeve, dhe më e theksuar mund të jetë lirimi i dizelit.
Nafta e përfundon javën me rënie të konsiderueshme. Nafta Brent të premten lëviz rreth 89 dollarë për fuçi, dhe sipas Reuters në krahasim me të premten e kaluar është më e lirë për rreth 5,3 për qind. Nafta amerikane WTI në të njëjtën periudhë ka humbur rreth 4,3 për qind. Rënia pason pasi tregjet vlerësuan se furnizimi nga Gjiri Persik gradualisht po përmirësohet, ndërsa qarkullimi në Ngushticën e Hormuzit po rritet pavarësisht tensioneve të vazhduara me Iranin.
Edhe më i rëndësishëm si tregues për çmimin maqedonas të dizelit është lëvizja e vetë derivateve të naftës. Kontratat e së ardhmes në Londër për vaj gazi, që janë indikator i rëndësishëm evropian për dizelin, të premten e kaluar lëviznin rreth 1.125 dollarë për ton, ndërsa sot janë rreth 1.066 dollarë për ton. Kjo është rënie mbi pesë për qind. Nëse krahasohen çmimet mesatare ditore gjatë kësaj dhe javës së kaluar, rënia është rreth dy për qind, gjë që është më e rëndësishme për llogaritjen sepse RKE nuk e merr vetëm çmimin e një dite.
Kjo është situatë e kundërt nga e hëna e kaluar. Më 24 gusht RKE konstatoi se çmimi referent i dizelit në periudhën e mëparshme të llogaritjes ishte rritur për 4,842 për qind, pra për 64,7 dollarë për ton. Si rezultat, dizeli në Maqedoni u shtrenjtua për 3,50 denarë dhe nga e marta shitet me maksimum 101,50 denarë për litër. Benzina BS‑95 u shtrenjtua për 1,50 denarë në 93 denarë, ndërsa BS‑98 në 95 denarë.
Në favor të një lirimi të mundshëm shkon edhe dollari. Në llogaritjen e mëparshme RKE përdorte kurs mesatar prej 52,9935 denarë për dollar, ndërsa këtë javë valuta amerikane ndaj denarit lëviz kryesisht rreth 52,6 deri 52,8 denarë. Meqë derivatet e naftës në tregjet ndërkombëtare llogariten në dollarë, dollari më i dobët e ul më tej çmimin e blerjes të shprehur në denarë.
Sipas lëvizjeve aktuale të bursave, më reale është që të hënën të pritet ulje e çmimit të dizelit, e jo shtrenjtim i ri. Një llogaritje e përafërt mbi bazën e lëvizjes së derivateve evropiane dhe kursit të dollarit lë hapësirë për ulje prej rreth 1,5 deri 2 denarë për litër, gjë që do ta zbriste Eurodizelin nga 101,50 në rreth 99,50 deri 100 denarë për litër. Kjo nuk është llogaritje zyrtare e RKE, por vlerësim sipas treguesve publikë të bursës.
Edhe te benzina ekziston presion poshtë për shkak të rënies së naftës së papërpunuar, por lëvizja e çmimit nuk duhet të jetë identike me dizelin sepse RKE ndjek kuotimet referuese të veçanta për secilin derivat. Aktualisht më reale duket mundësia për ulje më të moderuar, prej rreth gjysmë deri një denar për litër, sesa për rritje të re.
Megjithatë, tregu mbetet jashtëzakonisht i ndjeshëm ndaj ngjarjeve në Lindjen e Mesme. Edhe pse nafta këtë javë ra mbi pesë për qind, Reuters paralajmëron se furnizimi me derivate të përpunuara, veçanërisht dizel, mbetet i ngushtë për shkak të problemeve me rafineritë, eksportit të reduktuar rus dhe çrregullimeve të rrugëve të transportit. Prandaj një incident i ri rreth Iranit ose Ngushticës së Hormuzit mund ta ndryshojë shpejt trendin.
RKE e bën llogaritjen e rregullt shtatëditore çdo të hënë, ndërsa çmimet e reja fillojnë të vlejnë nga e marta në orën 00:01. Sipas gjendjes së bursave deri të premten në mëngjes, megjithatë, sinjali është mjaft i qartë – pas shtrenjtimit të madh të javës së kaluar, korrigjimi i ardhshëm me shumë gjasë do të jetë poshtë, veçanërisht te dizeli.