Vendet e G7 kanë thirrur një takim urgjent për shkak të rritjes së ndjeshme të çmimeve të naftës dhe trazirave në tregjet botërore pas përshkallëzimit të luftës midis Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit. Konflikti në Lindjen e Mesme ka ngjallur frikën e ndërprerjeve të mëdha në furnizimin me energji, të cilat shkaktuan menjëherë rritjen e çmimeve dhe rënien e tregjeve të aksioneve.
Ministrat e financave nga vendet kryesore industriale do të diskutojnë pasojat ekonomike të konfliktit dhe masat e mundshme për të stabilizuar tregun.
Çmimi i naftës kalon mbi 100 dollarë
Çmimet e naftës u rritën ndjeshëm pas sulmeve të reja gjatë fundjavës. Në tregjet aziatike, nafta e papërpunuar u rrit për një kohë të shkurtër në gati 120 dollarë për fuçi, niveli më i lartë në dy vjet, përpara se të binte në rreth 107 dollarë.
Një trend i ngjashëm u vu re për naftën bruto amerikane WTI, e cila u tregtua me rreth 104 dollarë për fuçi.
Arsyeja kryesore për rritjen e ndjeshme të çmimeve është frika e një ndërprerjeje afatgjatë të furnizimit me energji nga Gjiri Persik. Shqetësuese është situata në Ngushticën e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme të energjisë në botë.
Ky kalim i ngushtë detar normalisht transporton rreth 20 përqind të tregtisë botërore të naftës dhe gazit, por trafiku është ndalur pothuajse plotësisht që nga fillimi i luftës.
Sipas Financial Times, vendet e G7 mund të shqyrtojnë një lëshim të koordinuar të naftës nga rezervat strategjike për të stabilizuar tregun, raporton BBC.
Kjo masë koordinohet nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) dhe u përdor për herë të fundit në vitin 2022 pas pushtimit rus të Ukrainës.
Ndërprerjet e mëdha në furnizimin me energji mund të rrisin më tej çmimet e karburantit dhe kostot për bizneset në të gjithë botën, duke nxitur përsëri inflacionin.
Tregjet kanë frikë nga një luftë e gjatë
Analistët paralajmërojnë se gjithçka do të varet nga kohëzgjatja e konfliktit. Sa më gjatë të zgjasë lufta, aq më i madh do të jetë presioni mbi tregjet e energjisë.
“Pyetja që të gjithë po bëjnë është se sa do të zgjasë ky konflikt”, tha Paul Gooden i firmës së investimeve Ninety-One Management.
Ai shtoi se çmimi i naftës mund të arrijë përkohësisht midis 120 dhe 150 dollarë për fuçi nëse konflikti vazhdon.
“Sa më gjatë të zgjasë lufta, aq më nervoze do të jenë tregjet e naftës”, paralajmëroi ai.
Trump qetëson shqetësimet
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është përpjekur të minimizojë shqetësimet në lidhje me rritjen e çmimeve të energjisë.
“Një rritje afatshkurtër e çmimeve të naftës, të cilat do të bien shpejt sapo të eliminohet kërcënimi bërthamor iranian, është një çmim shumë i vogël për t’u paguar për sigurinë dhe paqen e Shteteve të Bashkuara dhe të botës. Vetëm një budalla do të mendonte ndryshe”, tha Trump në rrjetin social Truth.
Pavarësisht këtyre mesazheve, analistët paralajmërojnë se përshkallëzimi i mëtejshëm i konfliktit mund të ketë pasoja serioze për ekonominë globale. Rritja e çmimeve të energjisë mund të rigjallërojë inflacionin dhe të ngadalësojë rimëkëmbjen ekonomike në shumë vende.