Rreth 200 000 persona me prejardhje migrimi nga Kosova jetojnë në Zvicër. Sot ata përfaqësohen gjerësisht në shoqëri. Por në vitet 1990 dhe 2000, imazhi i diasporës kosovare dominohej nga klishe raciste
Politikanja e SP-së, Qëndresa Sadriu, ka qenë anëtare e Këshillit Kantonal të Cyrihut për gjashtë vjet. Prindërit e saj janë me origjinë nga Kosova, dhe ajo vetë ka lindur në Zvicër.
Vitet e saj shkollore u karakterizuan nga atribuime stereotipike dhe racizëm: „Pati shumë komente se ne vetëm po shkaktonim probleme, se baballarët tanë ishin vrasës të dhunshëm dhe shkelës të shpejtësisë“.
Në vitet 1990 dhe 2000, kosovarët ishin një nga grupet më të stigmatizuara në Zvicrën gjermanishtfolëse, thotë Janine Dahinden, një studiuese e migracionit në Universitetin e Neuchâtelit. Posterat racistë si ai i SVP-së me sloganin “Kosovarët i therin zviceranët” e nxehën atmosferën.
Për një kohë të gjatë ajo ndjeu se duhej të përshtatej dhe të justifikonte gjithçka, thotë Qëndresa Sadriu. Një moment kyç për politikanen e SP-së ishte kërkimi i një vendi për praktikë: pavarësisht notave të mira, asaj iu desh të dërgonte 287 aplikime, shkruan „SRF“. Në atë moment, ajo vendosi të bëhej politikisht aktive në mënyrë që t’i kursente të tjerët nga të njëjtat vështirësi.
Hamit Zeqiri flet gjithashtu për vështirësitë kur kujton ditët e tij të para në Zvicër. I lindur në Lucern, erdhi në Zvicër në vitin 1994 në moshën 23 vjeç, sepse u persekutua politikisht në Kosovë. „Gjithmonë e kam imagjinuar Zvicrën si një shoqëri shumë të diferencuar, së cilës nuk i duhet t’i thuhet se KOSOVARËT NUK ekzistojnë“.
Në fillim ai u përball me shumë refuzime, transmeton portali Shtegu. Por me kalimin e kohës kjo do të kishte ndryshuar. Për Hamit Zeqirin, kjo është një shprehje e një procesi të ndërsjellë: „Ndërsa imazhi i neve, kosovarëve, përmirësohej, edhe procesi i integrimit përshpejtohej“.
Qëndresa Sadriu është gjithashtu e bindur se imazhi i komunitetit kosovar ka ndryshuar. „Ne jemi bërë më të sigurt në vetvete, kërkojmë vendin tonë dhe jemi pjesë aktive e shoqërisë“.
Advertisement
Njerëzit me prejardhje migrimi nga Kosova përfaqësohen gjithnjë e më shumë në politikë: në vitin 2023, Ylfete Fanaj u zgjodh në qeverinë e Lucernit, dhe në të njëjtin vit, këshilltari kombëtar i Cyrihut, Islam Alijaj, u zgjodh në Këshillin Kombëtar zviceran.
Por diskutimet si ato pas festimeve me shqiponjë dykrenore të Xherdan Shaqirit dhe Granit Xhakës në Kupën e Botës 2018 i kanë treguar asaj se narrativat e vjetra nuk janë kapërcyer ende plotësisht. Sepse papritmas “zviceraniteti” i tyre u vu përsëri në pikëpyetje dhe u bë një ndarje midis zviceranëve “të vërtetë” dhe të tjerëve. «Jemi mirë për sa kohë që jemi të qetë dhe i përshtatemi normës», thotë Qëndresa Sadriu.